Gevelcoating: een eerlijk antwoord

Een gevelcoating is een laag die op het metselwerk wordt aangebracht om water buiten te houden. Het klinkt aantrekkelijk en er wordt veel mee aan de deur gewerkt. De eerlijke samenvatting is: bij een gezonde bakstenen gevel is het bijna nooit nodig, en bij een gevel met een vochtprobleem is het zelden de oorzaak die wordt aangepakt.

Waar vocht in een gevel vandaan komt

Voordat u iets op een gevel aanbrengt, moet vaststaan waar het vocht vandaan komt. Er zijn vier bronnen en ze vragen elk om een andere oplossing.

• Doorslaand vocht. Regen die door het metselwerk heen dringt, meestal via slecht voegwerk of poreuze stenen. Dit is de enige situatie waarin een gevelbehandeling zinvol kan zijn, en dan nog is voegwerk herstellen vaak de betere eerste stap.
• Optrekkend vocht. Grondwater dat via de fundering omhoog trekt bij een ontbrekende of defecte waterkering. Herkenbaar aan een vochtrand onderaan de muur die met het seizoen meebeweegt. Een coating op de buitenzijde maakt dit erger, niet beter.
• Condens. Vocht uit de binnenlucht dat op een koud oppervlak neerslaat. Dit is een ventilatie- en isolatievraagstuk en heeft niets met de buitengevel te maken.
• Lekkage. Een defecte goot, een kapotte hemelwaterafvoer, een lekke dakrand of een gescheurde kitvoeg. Verreweg de meest voorkomende oorzaak van een natte plek in een gevel, en de goedkoopste om te verhelpen.

De volgorde is dus altijd: eerst vaststellen welke van deze vier het is. Wie dat overslaat en meteen een coating aanbrengt, verzegelt het probleem in plaats van het op te lossen.

Waarom een dichte coating schade kan geven

Metselwerk moet vocht kwijt kunnen. Een gevel neemt bij regen water op en geeft dat bij droog weer weer af. Brengt u er een dampdichte laag op aan, dan houdt u de regen buiten maar sluit u ook het vocht in dat er al zit of dat van binnenuit komt.

Bij vorst wordt dat een reëel probleem: ingesloten water zet uit en drukt de coating of zelfs de baksteen aan de oppervlakte af. Het schadebeeld is herkenbaar, namelijk afschilferende steenkoppen achter een verder gave coating. Dat is een dure reparatie.

Er is een belangrijk onderscheid. Een dampopen impregneermiddel dringt in de steen, maakt het oppervlak waterafstotend en laat waterdamp gewoon door. Dat is een aanvaardbare behandeling bij aantoonbaar doorslaand vocht. Een filmvormende, dampdichte coating legt een laag op de steen en sluit hem af. Dat is de behandeling waar de meeste schadegevallen vandaan komen. Vraag altijd expliciet welke van de twee wordt voorgesteld en wat de dampdoorlaatbaarheid is.

Wanneer het wel zinvol is

• Bij aantoonbaar doorslaand vocht op een sterk belaste gevel, nadat het voegwerk is hersteld en de lekkages zijn uitgesloten. Dan met een dampopen impregneermiddel.
• Bij een geschilderde of gepleisterde gevel die al een afwerklaag heeft en die toe is aan vernieuwing. Dan gaat het niet om een nieuwe behandeling maar om onderhoud van een bestaande.
• Bij een gevel die om esthetische redenen een gesloten uiterlijk moet krijgen, met de bewuste keuze dat er daarna onderhoud aan die laag komt.

Wat vaak eerst helpt en veel minder kost

Voegwerk plaatselijk herstellen op de zwaarst belaste gevel. Een gescheurde of ontbrekende voeg is een directe waterweg naar binnen en het herstel is per vierkante meter een fractie van een coating.

Goten en hemelwaterafvoeren nalopen. Een overlopende goot maakt in één winter meer schade aan een gevel dan tien jaar regen.

De aansluitvoegen rond kozijnen vervangen. In dit gebied scheuren die door zetting sneller dan elders, en daar komt het water als eerste binnen. Zie houtrotreparatie.

Beplanting van de gevel afhalen. Klimop houdt de muur permanent nat en dringt met hechtwortels in het voegwerk.

Pas als dit alles is nagelopen en er nog steeds vocht doorslaat, is een behandeling van de gevel aan de orde. Bij een aanvraag wordt daarom eerst gekeken waar het vocht vandaan komt; als het antwoord is dat een coating niet nodig is, dan is dat het antwoord.